In de ban van de uil….

P1170203

 

P1130169

De laatste maanden zijn we overspoeld met zeldzame wintergasten. Hier een kleine greep uit de vele soorten: arendbuizerd, vale gierzwaluw, rosse waaierstaart, bruine klauwier, siberische tjiftjaf, Swinhoes boszanger, de grote en witbandkruisbek, Bonapartes Strandloper, Kaspische plevier, geelsnavelduiker, kleine geelpootruiter en recentelijke nog de roze pelikaan. Een paar heb ik ook gezocht en gevonden, maar wat mij toch het meest aansprak zijn de zeldzame uilen die Nederland bezoeken. Het begon in november met de sperweruil. Heel natuurminnend Nederland stond op zijn kop. Hij haalde zelfs het NOS journaal en was hoofdgast in De Wereld Draait Door. Uiteraard moesten wij ook even een kijkje nemen. En dat hebben we geweten. Tussen zo’n 250 medefotografen/vogelaars uit heel Europa konden we toch vrij makkelijk een plekje bemachtigen om deze prachtige uil te kunnen fotograferen. Wat een mooie vogel is dit. Ik ben zelfs nog een keer met mijn moeder wezen kijken, die was ok wel heel nieuwsgierig geworden inmiddels. Mensen die mij kennen weten dat ik dieren graag namen geef. Zo ken ik een Otto (edelhert), Willem van Oranje (eekhoorn), Robbie (de roerdomp). Dus op zoek naar een naam voor deze uil. Ik vond dat hij nogal scheel kan kijken en een scheef bekkie kan trekken. Dus werd het al gauw Andre (van Duin). Hieronder wat foto’s van Andre.

P1130150P1130171

 

 

P1130197P1130194

P1130164

P1130145

 

 

 

 

 

P1130038

De sperweruil dankt zijn naam aan het feit dat hij veel op een sperwer lijkt. Vooral zijn lange staart en de vorm van de vleugels zijn kenmerkend. De sperweruil komt normaal voor in Noord-Amerika, in Scandinavie en Rusland. Hoe deze in Nederland verdwaald is geraakt, weet men niet. Jonge vogels hebben nog weleens de neiging om te gaan zwerven en daarbij uit koers te raken. Misschien is hij met een herfststorm flink uit koers geraakt en in Zwolle terechtgekomen. De sperweruil is 3x eerder voorgekomen in Nederland. Dat dit een bijzondere gast is moge wel duidelijk zijn. Hij jaagt overdag op muizen en kleine vogeltjes. Hij is ongeveer 40 cm groot en kan wel 25 jaar oud worden. De sperweruil is in zijn biotoop geen mensen gewend, dus hij ziet ook geen gevaar in de mens. Hij vangt gerust een muisje tussen de mensen in, dat maakt hem niets uit.

Hieronder een filmpje van de sperweruil.

 

Na de sperweruil werd vogelend Nederland wederom wakker geschud. Dit keer werd er een dwerguil ontdekt in Lettele, niet zover bij ons vandaan. De dwerguil is iets minder zeldzaam dan de sperweruil. Deze broedt al vlak over de grens in Duitsland tot zeer noordelijk in Europa. De dwerguil wordt ook wel musuil genoemd en is de kleinste onder de uilen. Hij heeft de grote van een spreeuw. De dwerguil jaagt overdags op kleine zoogdieren, zangvogels en insekten, maar hij vangt ook prooien die groter dan hemzelf zijn. Waarschijnlijk duurt het niet lang meer voor de dwerguil ook hier een broedplaats zoekt. Natuurlijk ben ik ook deze uil, die ik van Velzen heb genoemd, gaan opzoeken. Helaas was het erg donker weer, zat de uil hoog in de boom, dus niet al teveel foto’s en geen beste kwaliteit helaas.

P1150841

Dwerguil, helaas geen beste foto

Dwerguil, helaas geen beste foto

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

En toen kwam de sneeuwuil in beeld. Vlak voor de kerst was zij gezien in Oostende, in Belgie. Helaas een beetje ver bij ons vandaan. Zij werd ook hier en daar in Noord-Holland gezien, maar weer geen tijd om er heen te gaan. En ineens rond oudejaarsdag was hij gezien op Vlieland, mijn favoriete waddeneiland ! Na veel mooie foto’s te hebben gezien en beelden op tv ging het toch weer kriebelen. Tot een bevriende fotograaf ons vroeg of we zin hadden om mee te gaan. Een sneeuwuil had ik alleen nog maar gezien n de dierentuin, nog nooit in het wild. Dit was onze kans! Na heel heel even nadenken hebben we ja gezegd. En daar hebben we geen spijt van gekregen. Wat een leuke dag is dit geworden. We hadden om half 10 in Harlingen afgesproken, want we namen de snelle boot van 10.40 uur. Er zaten meer vogelaars en fotografen op de boot. Om half 12 waren we op Vlieland, waar de bus al klaar stond. Meteen hadden we contact met 2 leuke mannen van Texel. Met hen afgesproken dat we op de terugweg samen een taxi zouden nemen. Het weer was prachtig. Veel wind, maar een lekker zonnetje en mooie blauwe lucht. Op Het pad van twintig was het al genieten. Kijk maar eens…

P1160794

 

 

 

 

 

 

 

P1160795

 

 

 

 

 

P1160801

Koperwiek landde vlak voor mij op een tak

P1160805

de mannen aan het werk

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

P1160809

schotse hooglanders

 

Al gauw zagen we één van de twee sneeuwuilen zitten op een duin, vlak langs het pad. De adrenaline gierde door m’n lijf. Wow wat is ze mooi zeg…

P1160858

P1160844

In strenge winters wordt de sneeuwuil nog weleens waargenomen in Nederland of België als dwaalgast. Maar zijn verspreidingsgebied is het uiterste noorden van Azië, Europa en Noord-Amerika. Verschil tussen beide geslachten is duidelijk te zien. Volwassen mannetjes zijn sneeuwwit terwijl de vrouwtjes gestreept zijn. Ze kunnen gemiddeld 20 jaar oud worden. Met zijn lengte van 70 cm en een spanwijdte van meer dan een meter is de sneeuwuil in staat om grote prooien te doden, zoals hazen, lemmingen en vogels ter grootte van een korhoen. Ook watervogels staan op zijn menu. De jachtmethode bestaat voor een groot deel uit op een plek met 360 graden zicht zitten en wachten op een beweging die de positie van een dier verraadt. Dan vliegt de uil laag over de grond en laat zich op de prooi vallen, met zijn krachtige klauwen uitgestrekt om te doden. De sneeuwuil is voor menige vogelaar één van de mooiste vogels die er zijn. Geschat wordt dat deze 2 uilen in het voorjaar van 2013 zijn geboren. Zij komen van Alaska, maar vliegen straks waarschijnlijk naar Scandinavië om een partner te zoeken.

 

P1160948

P1160945

!cid_BE9FECD3-75E8-4531-8867-CFE97E08B2AF

P1160837

 

Plots vliegt de uil weg en gaat ver weg op een duin zitten. Al gauw krijgen we het bericht dat er aan de andere kant van het pad in de duinen nog een sneeuwuil zit. Gauw erheen gesneld. Hieronder de foto’s.

P1170013 P1170017-001 P1170055 P1170059 P1170036 P1170064 P1170094

 

 

P1170117 P1170101 P1170110 P1170192 P1170126 P1170212 P1170291 P1170382 P1170403 P1170361 P1170458 P1170460

P1170239 P1170292

P1170280 P1170330 P1170270 P1170266

P1170232 P1170238P1170540

!cid_D98F238E-A1C3-4A6A-B3D5-CC15807DE002 !cid_2129EE94-2315-4E6C-AC9B-88A5F48F9261

Hierboven een filmpje dat de uil aan het poetsen is

Het verhaal hoe de sneeuwuil in Nederland is gekomen is ook wel heel apart. Hieronder het verhaal geplubiceerd door Vogelbescherming.

Op Vlieland, Terschelling, Texel en zelfs in hartje Amsterdam tot in Limburg worden sneeuwuilen gezien. Deze indrukwekkende witte vogels (55-70 cm hoog en 1,5 meter spanwijdte) zijn doorgaans uitsluitend te vinden in de Arctische streken en zo af en toe zien we er een in Nederland. Maar nu zijn er al minstens vijf verschillende sneeuwuilen gezien en dat is ongekend.

Het lijkt er nu op dat deze uilen vanuit Canada in Nederland terecht zijn gekomen. In de Verenigde Staten is namelijk een grote ‘invasie’ van sneeuwuilen aan de gang. Nog nooit zijn er in de afgelopen vijftig jaar zoveel sneeuwuilen in de VS gezien. En ze zitten ongewoon zuidelijk tot zelfs Bermuda, Carolina en Missouri. Dit soort invasies vinden plaats wanneer het uilenvoedsel – voornamelijk knaagdieren – niet voldoende beschikbaar is. Daarbij was het dit jaar een heel goed broedseizoen voor de sneeuwuilen en is het extreem slecht weer in Canada en noordelijke deel van de VS. Gevolg: de uilen trokken massaal richting zuiden. Maar hoe komen de sneeuwuilen dan in Nederland terecht?

     

Verstekelingen

Daarvoor bellen we met vogelliefhebber Frans van der Esch uit Groningen. Hij heeft een spectaculaire mogelijke verklaring voor de sneeuwuileninvasie.

“Op 7 december voer ik als passagier met een containerschip van New York naar Europa. Twee dagen later kwamen we langs Canada, op ongeveer 50 mijl van Newfoundland  en toen kregen we opeens bezoek van 9 grote witte vogels. Ik wist meteen dat het sneeuwuilen waren. Ik heb er vroeger wel eens een op Vlieland gezien. Mijn toenmalige biologieleraar wilde dat niet geloven, dus ik heb me er destijds heel erg in verdiept. Ik wist dan ook meteen dat het 2 mannetjes en 7 vrouwtjes waren. Echt schitterend! Ze waren door de hevige storm die aan de gang was wel uitgeput en kropen op de containers dicht bij elkaar. Eenmaal op volle zee konden ze geen kant meer op en bleven ze aan boord.”

Vloog er geen enkele uil weg?

“Nee, in het begin zeker niet. Op 11 december kwamen we in de buurt van de Azoren en merkte ik dat ze ongeduldig werden en honger kregen. Maar de Azoren waren toch nog 150 mijl verderop. Ze vlogen rakelings over de golven, net alsof ze iets wilden vangen. Dat was wel spectaculair hoor, want de golven waren wel 10 meter hoog. Een schip voor ons verloor zelfs enkele containers zo ruig was de zee. Maar voor de sneeuwuilen leek het me een kansloze situatie. Uiteindelijk zijn er op 12 december voor de kust van Spanje nog vijf sneeuwuilen aan boord en 14 december 50 mijl uit de kust van Frankrijk zijn het er weer wat minder. Ik weet niet of de vogels die weg zijn gevlogen de kust hebben bereikt of hebben gekozen voor een ander voorbijvarend schip.”

Had de bemanning ook door dat ze een bijzondere lading hadden?

“Ze deden een beetje nonchalant in het begin. Maar toen ik ze erover vertelde hoe bijzonder het was en ze door de kijker liet kijken, sloeg dat helemaal om. Uiteindelijk gingen ze allemaal foto’s van de uilen maken en vonden ze het prachtig.”

Wanneer vlogen de laatste uilen van boord?

Dat was op 15 december bij Zeeland. Ik denk dat het er nog twee waren. Die zullen de Nederlandse kust zeker gehaald hebben. Geweldig om nu te horen dat er wel vijf  sneeuwuilen in Nederland gezien zijn. Daar zitten er hopelijk een paar van onze boot tussen, of wellicht wel allemaal. Schitterend ook dat er ook een sneeuwuil op Vlieland is gezien. Een sneeuwuil op mijn favoriete eiland. Zo is de cirkel weer rond.”

Een mooi verhaal of niet ?!

Om 16 uur moesten we weer naar de weg terug. Het was nog een aardig stukje lopen. Maar ook dat was weer genieten. Bij de weg aangekomen kwam de taxi die we op de heenweg besteld hadden algauw aanrijden. Bij de boot aangekomen konden we nog even genieten van de zonsondergang. Het was een bijzondere dag.

P1170567 P1170565 P1170576 P1170561

 

 

Op zoek naar de grote kruisbekken

P1160279

Ooit had ik eens in mijn pre-vogelaarstijd in de duinen van Oostvoorne hele mooie vogels gezien met een rare gekruisde bek. Geen idee wat voor vogel dit was, maar toch maar op de foto gezet. Later, na een vogelcursus voor beginners en ik mijn foto’s nog eens bekeek, bleek het de (gewone) kruisbek te zijn. De gewone en de grote kruisbek behoort tot de vinkensoort.

E.V._2012_05_27-1294

de gewone kruisbek in het Voornes Duin

E.V._2012_05_27-1293

de gewone kruisbek in het Voornes Duin

 

Op waarneming.nl zag ik de laatste tijd de mooiste foto’s voorbijkomen van grote kruisbekken, een zeldzaam verschijnsel in Nederland. De grote kruisbek is te onderscheiden van de gewone kruisbek door de dikkere nek en een grotere kromming in de snavel. De ondersnavel komt niet boven de bovensnavel uit als je hem van opzij ziet. Verder zijn ze ietsje groter en maken ze iets ander geluid,  maar verder lijken ze erg veel op elkaar.  Ze komen uit Noord-Europa en omdat daar waarschijnlijk deze winter een voedselgebrek is en een te grote populatie grote kruisbekken trekken ze zuidelijker. Meestal belandden ze dan in Zuid-Zweden of Denemarken, dus dat ze nu hier in Nederland zijn, is heel bijzonder. Als er een invasie is in Nederland is de kans heel groot dat ze in Nederland blijven en hier gaan broeden. De broedtijd begint al in februari. Met zijn haaksnavel peutert hij de zaden uit de dennenappels. Van al dat eten krijgen ze dorst en drinken ze regelmatig uit plasjes en vennetjes.

Dus hop in de auto en op naar Groesbeek. Ik was niet de enige. Aangezien deze vogels absoluut niet schuw zijn, sloot ik me aan bij het al aanwezige groepje fotografen. Het is altijd gezellig met al die fotografen en vogelaars die allemaal hetzelfde doel hebben. En aangezien je erg lang moest wachten tot de vogels eindelijk eens komen drinken, kon je meteen wat vogelplekken en fotografietips opdoen en nieuwe mensen ontmoeten. De grote kruisbekken vlogen regelmatig met veel geluid (kuup-kuup) over en gingen boven in de naaldbomen zitten eten. Ze vlogen af en toe met een dennenappel weg, je hoorde de dennenappels kraken en hele stukken vielen op de grond. Erg leuk om te zien.

P1160232

Ineens vlogen ze na een bepaald alarmroepje allemaal weg. Eén van de fotografen wist te vertellen dat ze op een andere plek ook weleens dronken. Dus wij daar naar toe en jawel hoor, daar zaten ze allemaal in de boom naast de plas. Wij zijn heel stilletjes onder die boom gaan zitten en maar wachten. Oei wat was dit spannend . Je hoorde ze brabbelen en piepen en af en toe vloog er eens een verkenner naar de overkant om te kijken of de kust veilig was. En eindelijk gingen ze groepje voor groepje bij de plas zitten en drinken. Klikklikklikklikklik, achter elkaar klikken de camera’s. Wat was dit mooi. High five!

P1160291P1160289

P1160343P1160309

 

Omdat Harry een afspraak had om zijn camera te laten schoonmaken en calibreren bij Chipclean.nl in Malden, togen we afgelopen zaterdag weer naar Groesbeek. Harry had ze nog steeds niet op de foto, dus die stond te popelen. In alle vroegte een bevriende fotograaf/vogelaar opgehaald en zo stonden we dus om 8 uur weer bij het bekende plasje. Het zonnetje scheen, maar er stond een stevige wind. Het was afwachten of ze met die wind zouden komen. Al gauw kwam het hele groepje van ong. 15 stuks weer overgevlogen. Gelukkig, ze waren er weer! Van één van de fotografen (bedankt, Ton van Dreumel voor het doorgeven) van de vorige keer had ik de drinktijden doorgekregen en alsof hij ze op afstand bestuurde kwamen ze netjes op de afgesproken tijd in de boom naast de plas zitten. Er waren inmiddels nog wat fotografen bijgekomen, die we nog kenden van ons roerdompen-avontuur in Losser. We zochten een mooi plekje en de vogels zaten weer te fluiten in de boom en zakten steeds verder naar beneden. Net toen de eerste naar het water wilden vliegen, vloog er een sperwer over. Weg groep kruisbekken! Verdikkeme, een sperwer die we normaal prachtig vinden, gooide nu roet in het eten…uh water. Wachten maar weer op het volgende tijdstip. Ze houden het spannend! En ja, na anderhalf uur landden ze weer in dezelfde boom naast de plas. Weer muisstil zitten, camera in positie, adrenaline gierend door het lijf en maar wachten.

P1170692

wachten in de boom of de kust veilig is om te drinken

 

 

 

 

 

 

 

 

 

En jawel, dit keer kwamen ze wel uit het plasje drinken. Eén voor één kwamen ze naar beneden. We hadden geluk.

P1170662

mannetje grote kruisbek met zijn mooie rode kleur

P1170701

vrouwetje grote kruisbek, bruin-groen van kleur

P1170726

P1170729

de kop omhoog om het water in de keel te laten glijden

 

 

 

P1170718

Hierna is Harry naar Chipclean gegaan. Wij zijn nog wat gaan wandelen en hebben de klapekster nog gezien en wat buizerds. Kort nadat Harry terug was zijn de grote kruisbekken nog 2 keer op de afgesproken tijd bij het plasje komen drinken.  Heel bijzonder dat je uren staat te wachten voor slechts die enkele seconden dat ze kwamen drinken. Maar oh wat hadden we veel foto’s gemaakt die dag. Na de 4e keer dat ze kwamen drinken zijn we naar huis gegaan. Moe, maar ontzettend blij met deze mooie waarnemingen en de foto’s. En nu maar hopen dat ze gaan broeden in Nederland, zodat we ook kleine grote kruisbekjes kunnen fotograferen.

Hieronder een kort filmpje (en hoor ook het geklik van de camera’s):

P1170689

het plasje waar we de hele dag hebben zitten wachten op die anderhalve minuut dat ze kwamen drinken